spotkania na wschodzie
pl ru

Kultura, Inne

ŚWIĘTA JADWIGA ANDEGAWEŃSKA

Zaręczona jako małe dziecko z Wilhelmem Habsburgiem, w latach 1378-1380 przebywała na dworze Habsburgów w Wiedniu. Na Węgry wróciła na wieść o śmierci swej starszej o cztery lata siostry Katarzyny, dla której przeznaczono odziedziczony po Kazimierzu Wielkim polski tron. Teraz czekał on na starszą od Jadwigi o trzy lata Marię zaręczoną z Zygmuntem Luksemburskim, niezbyt lubianym przez polską szlachtę. Ale Maria została królową Węgier, a panowie polscy zgadzali się na powierzenie tronu Węgierce pod warunkiem, że zgodzi się ona stale przebywać w Polsce.

Matejko_Jadwiga
Jan Matejko -Królowa Jadwiga

W lutym 1383 roku na zjeździe w Sieradzu posłowie węgierscy zapowiedzieli szybki przyjazd do Polski nowej kandydatki na polski tron, najmłodszej córki Ludwika – Jadwigi. Jesienią 1384 roku Jadwiga przybyła do Krakowa i 16 października została ukoronowana na króla Polski. Koronował ją arcybiskup gnieźnieński Bodzęta. Zakończyło się trwające dwa lata bezkrólewie.

Jadwiga miała trochę ponad 10 lat, zadziwiała jednak dojrzałością i trafnością sądów. Była bardzo dobrze wykształcona, znała m.in. język niemiecki, włoski, łacinę, szybko nauczyła się polskiego. W myśl obowiązującego wówczas prawa brakowało jej dwóch lat do pełnoletności, więc w jej imieniu władzę sprawowali panowie małopolscy. Do ich koncepcji politycznych nie pasowało ewentualne małżeństwo z Wilhelmem (szlachta nie chciała na polskim tronie Habsburga). Szukając sojusznika przeciw zakonowi Krzyżackiemu, podjęto rozmowy z Władysławem Jagiełłą. Wybór litewskiego księcia mógł też, co nie było bez znaczenia, doprowadzić do pokojowej chrystianizacji Litwy. W styczniu 1385 roku do Krakowa przybyli posłowie Jagiełły w celu uzgodnienia małżeństwa z Jadwigą. Prawne szczegóły podpisano w sierpniu w Krewie. W styczniu 1386 roku Jagiełło przez polską szlachtę został uznany za króla Polski. Przybył na Wawel. 15 lutego został ochrzczony przez abp. Bodzętę, przyjmując imię Władysław. Trzy dni później poślubił młodziutką królową, a 4 marca 1386 roku został koronowany na króla Polski. Do Rzeczpospolitej włączono Litwę, Żmudź i Ruś – do tej pory tereny sporne, i rozpoczęto ich ewangelizację. Król osobiście tłumaczył litewskiemu ludowi prawdy wiary, a Jadwiga zajęła się tworzeniem diecezji wileńskiej.

Razem ufundowali i uposażyli katedrę w Wilnie. Ponadto królowa fundowała liczne kościoły, a już istniejące obdarowywała krzyżami, monstrancjami i mszałami. Z jej nakazu na Litwę wyjeżdżali polscy duchowni, by głosić tam słowo Boże. Nic więc dziwnego, że polska królowa została nazwana apostołką Litwy i matką chrzestną narodu litewskiego. Już w 1387 roku Jadwiga wraz z panami małopolskimi wyruszyła na Ruś Czerwoną w celu przyłączenia jej do Polski (od XIII wieku był to teren sporny między Polską a Węgrami). Wyprawa zakończyła się pomyślnie – plan zrealizowano.

Jadwiga dbała również o wykształcenie młodzieży. Na odnowienie Akademii Krakowskiej przeznaczyła wszystkie swoje klejnoty i pieniądze. To za nie zakupiono m.in. budynek, który stał się podstawą dzisiejszego Collegium Maius. Królowa zabiegała u papieża o otwarcie wydziału teologii (Bonifacy IX wydał odpowiedni dekret w 1397 roku). Jadwiga ufundowała również w Pradze bursę dla studentów z Litwy. Święta zmarła 17 lipca 1399 roku, niespełna miesiąc po urodzeniu córeczki (która zmarła 13 lipca). Miała zaledwie 25 lat.

Kalendarz katedry krakowskiej zawiera taką opinię o zmarłej: „(...) była niestrudzoną pomnożycielką kultu Bożego, opiekunką kościoła, sługą sprawiedliwości, towarzyszką wszelkich cnót, pokorną i łaskawą matką sierot, a według powszechnego mniemania nie widziano wówczas w świecie podobnego jej człowieka z królewskiego rodu”[1].

Już w 1426 roku arcybiskup gnieźnieński Wojciech Jastrzębiec powołał komisję, która miała rozpocząć pracę nad oficjalną kanonizacją. Prace jednak utknęły w martwym punkcie. Nie przeszkodziło to jednak kultowi młodziutkiej królowej. Ponownie kanonizacją zainteresowano się po I wojnie światowej (za sprawą arcybiskupa krakowskiego Adama Stefana Sapiehy). W 1933 roku tysiące Polaków podpisały petycję skierowaną do Episkopatu w tej sprawie.

W latach 1949-1950 przeprowadzono proces informacyjny na temat życia i cudów królowej. Wtedy też dokonano ekshumacji jej szczątków i przeniesiono je do nowego grobowca zaprojektowanego przez Antoniego Madeyskiego. W latach 1972-1974 został przeprowadzony drugi proces mający na celu udowodnienie nieprzerwanego kultu Jadwigi. Jego istnienie potwierdził kard. Karol Wojtyła. W 1978 roku kard. Franciszek Macharski zwrócił się do Stolicy Apostolskiej z prośbą o możliwość odprawiania w archidiecezji krakowskiej Mszy św. ku czci bł. Jadwigi. Zgodę uzyskał. Rok później papież Jan Paweł II, podczas pierwszej pielgrzymki do ojczyzny, odprawił przy grobie królowej Mszę św. (uważa się ją za równoznaczną z Mszą św. beatyfikacyjną). Siedem lat później rozpoczęto starania o kanonizację Jadwigi.
8 czerwca 1997 roku Jan Paweł II na krakowskich Błoniach ogłosił Jadwigę świętą.

Po świętej królowej pozostało zaledwie kilka pamiątek. Tuż po swym przybyciu do Krakowa Jadwiga podarowała krakowskim biskupom racjonał. Pokrywają go perły, a złotymi nićmi wyszyto na nim napis: „Nauka, prawda i rozumna skromność; królowa Jadwiga córka Ludwika”. Obecnie jest on przechowywany w skarbcu katedralnym i zakładany przez krakowskich arcybiskupów na szczególne uroczystości.

Pamiątkę po królowej stanowi również najstarszy zachowany przekład psalmów na język polski – tzw. Psałterz Floriański, spisany w trzech językach: polskim, niemieckim i łacińskim. Liczy on 299 kart pergaminowych i 2 papierowe. Wykonano go na polecenie Jadwigi. Jej śmierć przerwała trwające nad nim prace. Warto zauważyć, że na jednej z kart znajduje się herb Andegawenów i splecione dwie litery „M” – symbolizujące Marię i Martę, dwie życiowe postawy, które starała się naśladować polska królowa.

W wawelskiej katedrze znajduje się jeszcze jedna pamiątka po świętej królowej: wykonana około 1380 roku w drzewie lipowym rzeźba Chrystusa na dębowym krzyżu. To przed nim modliła się Jadwiga, na kolanach podejmując najważniejsze decyzje.
W 1826 roku pokryto go czarną farbą i od tej pory nazywany jest czarnym krucyfiksem. W 1918 roku przy ołtarzu z czarnym krzyżem odprawił Mszę św. Angelo Giuseppe Roncalli, późniejszy papież Jan XXIII, prywatnie odwiedzając Kraków.
W 1987 roku u stóp tak bliskiego jej krzyża umieszczono jej relikwie.



[1] Cyt. za: S. A. Sroka, Królowa Jadwiga, Kraków 2007, s. 39.

Komentarze użytkowników
+ Dodaj komentarz
Wpisz swój komentarz oraz wypełnij pole Nazwa użytkownika!
Twój komentarz:
Nazwa użytkownika: