spotkania na wschodzie
pl ru

Zabytki, Ukraina

Cmentarz Łyczakowski we Lwowie

CMENTARZ  ŁYCZAKOWSKI WE LWOWIE

Piękno położonego we wschodniej stronie miasta cmentarza Łyczakowskiego najlepiej charakteryzuje zdanie, iż sama przyroda ułożyła się tu na kształt mogilnika dla ludności Lwowa. Zaciszny, z dala od wielkomiejskiego zgiełku położony, cmentarz falistą linią wzgórz podnosi się i znów obniża, tworząc malownicze zakątki, związane z przepięknym położeniem. Odcięty dość stromym zboczem od wschodniej i południowej strony, na wysoko założonych a otwartych swych skrajach przedstawia najpiękniejsze partie cmentarne, które szczególnego piękna nabierają w dzień słoneczny, gdy bujne pęki promieni złocą tą część cmentarną niezrównanym swym blaskiem. Szata roślinna, pokrywająca cmentarne wzgórza i jej nadzwyczajne bogactwo tworzy wspaniale zewnętrzne ramy dla tej naszej „ziemi mogił i krzyżów". Niezwyczajne położenie cmentarza, mnóstwo zieleni, umiejętność ogrodnicza, która w drugiej połowie ubiegłego wieku rozprowadziła po cmentarzu cieniste aleje, drogi i drożyny, liczące się z konfiguracją terenu, umiejętne wysunięcie na frontowe miejsca pomników o dużej nieraz wartości artystycznej — oto poszczególne ogniwa, stanowiące o niezwykłych walorach cmentarza Łyczakowskiego, należącego do najpiękniejszych w Polsce. Ogniwa te na tle uczuć, pełnych sentymentu dla tych, którzy ukojną przystań, znaleźli za cmentarną bramą, jak niemniej głęboki szacunek dla majestatu śmierci sprawiają, iż wytwarza się szczególny kąt widzenia i odczuwania tego piękna, które budzi się w przybyszu „z miasta żywych" wśród tego rozległego „miasta umarłych".
Fragment opisu cmentarza z książki A.Medyńskiego "Ilustrowany przewodnik po cmentarzu Łyczakowskim" -Lwów 1937.


Cmentarz Łyczakowski-plan.

Cmentarz Łyczakowski jest najlepiej zachowaną polską  nekropolią na Ukrainie. Teren pod cmentarz został wytyczony w 1786 roku na zlecenie cesarza Józefa II. Wiadomo jednak, że już w XIV wieku na terenie dzisiejszego cmentarza chowano zmarłych (głównie po  epidemiach dżumy, która rozprzestrzeniała się na tym terenie). Z każdym rokiem obszar nekropolii zwiększał się, ponieważ co raz pozyskiwano kolejne tereny od prywatnych właścicieli i ziemię tą dołączano do cmentarza. Od 1855 roku cmentarzem zajmował się Karol Bauer(botanik z uniwersytetu). On wraz z Tytusem Czyżewskim stworzył ze skromnego cmentarza nekropolię z alejkami, ścieżkami oraz strefami krajobrazowymi. W miarę bogacenia się lwowian stawiano na cmentarzu eleganckie, kunsztowne nagrobki, czasem w określonych stylach, np. art deco, historyzm. W latach 30 XX wieku miejsce to uważano za najpiękniejszą nekropolię. Jednak ten stan nie przetrwał długo ponieważ zdarzały się akty wandalizmu, niszczenia nagrobków. Cmentarz był zaniedbany. Dopiero od 1975 roku miejsce to zostało objęte ochroną. W 1990 roku przy wejściu głównym wyznaczono pole Honorowych Pochówków Ukraińskich. Dopiero od tej daty zaczyna się właściwa opieka nad zabytkiem. W dawnych czasach były dwa wejścia do cmentarza, od ulicy Miecznikowa(główne)i od lewej strony. Dzisiaj to drugie wejście jest zamknięte. Kiedyś tym drugim wejściem wchodziło się do najbardziej prestiżowej części, tu odbywały się też manifestacje patriotyczne. Dziś wejście główne znajduje się na osi ulicy Piekarskiej(wejście prawe).

Cmentarz usytuowany jest na górzystym terenie. Obszar nekropolii to 42 ha. Znajduje się tu około 300 tysięcy grobów i około milion zmarłych. Jest tutaj również ogrom zabytkowych grobowców(około 2 tysiące), około 500 posągów o wartości zabytkowej. Na terenie cmentarza spoczywa około 20 tysięcy osób zasłużonych dla kultury i nauki polskiej. Ponadto spoczywają tu ciała zasłużonych Ukraińców(np. Iwan Franco) czy osób pochodzących z mniejszości narodowych(Grecy, Austriacy, Ormianie). Zachowały się nawet 4 groby żołnierzy Kościuszki oraz kilka mogił żołnierzy napoleońskich. Przy wejściu głównym znajduje się mały placyk, wokół którego widać kaplice grobowe bogatych mieszczan. Są tu pochowani m.in. rodziny Krzeczunowiczów, Kisielów, Suchodolskich, Adamskich, Baczewskich, Molendzińskich, Morowskich i Kodyńskich. Po lewej stronie od wejścia głównego znajduje się pole 1, któro jest uważane od 1945 roku za panteon narodowy polskiego Lwowa. W tym miejscu chowano  ciała osób zasłużonych dla kraju. Na terenie tego placyku został pochowany m.in. Julian Konstanty Ordon, obrońca Warszawy( znany bohater z wiersza Mickiewicza- "Reduta Ordona"), którego szczątki po śmierci sprowadzono z Florencji.

Niedaleko stoi pomnik Seweryna Goszczyńskiego z wyrzeźbioną postacią artysty(z 1876 roku). Dalej znajduje się pomnik Marii Konopnickiej, Gabrieli Zapolskiej i Władysława Bełzy.


Pomnik Marii Konopnickiej

Obok pomnika Konopnickiej pochowany jest Stefan Banach(matematyk). W tej części  najpiękniejszy jest grobowiec rodziny Zakrejsów. Jego autorami są Jan Nalborczyk i Bronisław Sołtys.  Cmentarz otacza główna aleja w kształcie elipsy. Tu znajduje się wiele zabytkowych ukraińskich grobowców. Wśród nich największe znaczenie dla Ukraińców ma pomnik Iwana Franco z 1933 roku. Nazwany jest "Kamieniarzem" od dzieła wybitnego ukraińskiego działacza. Obok znajduje się grób Markijana Szaszkewycza.  Natomiast przy głównej alei pochowani są dwaj ormiańscy arcybiskupi-Mikołaj Izaak Isakowicz i Samuel Stefanowicz.  Niedaleko znajduje się grobowiec Karola Szajnochy, XIX-wiecznego historyka. Monument wzniesiono w 1872 roku, jego projektantami byli Parys Filippo i Abel Maria Periero.
Szczególnym miejscem w nekropolii jest cmentarz-pomnik Orląt Lwowskich(Cmentarz Obrońców Lwowa). Pomnik powstawał w latach  1921-1938 według projektu Rudolfa Indrucha. Powstał dzięki staraniom Straży Mogił Polskich Bohaterów. Spoczywa tu 2859 żołnierzy poległych w walkach o Kresy w latach 1918-21 oraz żołnierzy zmarłych w późniejszym czasie śmiercią naturalną. W 1971 roku miejsce to zostało zniszczone z polecenia władz sowieckich. W czerwcu 2005 roku po odzyskaniu przez Ukrainę niepodległości prezydenci Polski i Ukrainy dokonali oficjalnego otwarcia cmentarza Orląt Lwowskich i Memoriału Żołnierzy Ukraińskiej Armii Halickiej. Trumnę jednego z Orląt z 1925 roku przeniesiono do Warszawy do Grobu Nieznanego Żołnierza.


Groby niezidentyfikowanych żołnierzy polskich.

Cmentarz jest otwarty dla zwiedzających w godzinach 10.00-18.00. Za wstęp pobierana jest niewielka opłata.

Monika Bernacka

Komentarze użytkowników
+ Dodaj komentarz
Wpisz swój komentarz oraz wypełnij pole Nazwa użytkownika!
Twój komentarz:
Nazwa użytkownika: